Van ve depremler (2) | Mustafa DERİBİÇEN , HUDUT GAZETESİ

Japonya öyle bir deprem ülkesi ki, dünyaya dprem konusunda ders verir hale gelmiş, çok tecrübeler edinmiş. Bu nedenle birçok deprem ülkesi Japonya'yı izliyor ve örnek alıyor.
Peki bu kadar faciaya, kayba neden olan deprem konusunda ne yapılabilir, ne tedbir alınabilir? Depremin önüne geçilemez, deprem olacaksa olacaktır. Günümüzde artık depremin nerelerde olacağı belirlense de ne zaman olacağı hala bilinemiyor. Bizler de deprem konusunda daha tecrübeli ülkelerin izlediği yolu izlemek, nasihatlarını dinlemek zorundayız.
Deprem konusunda, söylenen bir söz var. “İnsanları deprem değil, çürük binalar öldürür.” Depreme karşı yapılacak olan;
1- İnsanları depreme karşı hazırlamak, yani eğitmek...
Japonya bunu yapıyor. Okullarda sık sık deprem tatbikatları, deprem konulu seminerler düzenleniyor. Depreme hazırlık anlamında ilkyardım çantaları hazırlanıyor, broşürler bastırılıyor ve uygulamalar yapılıyor. Bizde de bazı okullarda dönem dönem yüzeysel tatbikatlar yapılıyor. Bu tatbikatlar birinci derece deprem bölgelerinde daha sık ve daha ciddi yapılmalı.
2- Sağlam, depreme dayanıklı yapılar yapmak
Bunu nasıl başaracağız? Yapı tekniğini; tasarımından teslimine kadar eksiksiz uygulamak şart. Bir yapının üç kademesi vardır, Proje, inşaat ve kontrol... Bizde yapılan inşaatlarda bu kademelere ne kadar uyuluyor:
1- ProjeSafhası : Proje bir yapının tasarımı demektir. Mimar ve mühendisler hazırlar. Bu kimseler üniversitelerden mezun olduktan itibaren, hiç bir tecrübe kazanmadan proje hazırlama yetkisini alırlar. Bu çok sakat bir durumdur. Halbuki en azından 5 yıl tecrübeli bir mühendisin yanında çalışmalıdırlar. Bir yapı projesi hazırlanıyor, bitiminden sonra kontrol eden kim? Ruhsat alırken belediye kontrol ediyorsa da prosedürüne bakıyor, hesapları incelemiyor.
2- İnşaat Safhası : İnşaat projeye göre yapılyor mu? Denetleyen kim? Müteahhitler istediği gibi oynuyor. Eksik malzeme kullanıyor, gören kim, kontrol eden kim? Eğer böyle bir denetim birimi varsa ne kadar tarafsızdır. Müteahhitler böyle bir birimi satın alamaz mı?
3- Kontrol : Yapıları inşaat sırasında proje aşamasından bitimine kadar denetleyecek ve bu konuda yetki sahibi, bağımsız kuruluşlara ihtiyaç var.
En yetkili müteahhit dahi söylüyor, “Yaptığımız inşaatlar çürüktür” diye... Van ve İzmit depremleri bunu ispat etmiştir. Bu hep böyle mi devam edecek? Etmemeli ama nasıl? TMMO, diğer toplum kuruluşları biraraya gelip var güçleri ile bu konuya eğilip, yeni düzenlemeler yaparak...
Bina yapımında önemli kısım, beton karkasın tekniğine uygun yapılmasıdır. Bu da beton dozajının gerektiği seviyede olması, çelik çubuklarda kanca yapmak ve vibratör kullanmayı gerektirir.
Deprem bölgelerindeki çürük evler yıkılıp yeniden yapılacakmış. Bu çok büyük bir konu. Bunun altından nasıl çıkılır. Böyle bir şey olursa inşaatçılar bayram yapar, ülkenin ekonomisi canlanır. İnşaat ekonominin lokomotifidir.
Edrne dördüncü derece deprem bölgesinde bulunuyor. Bu derece deprem öldürmese de ufak yıkımlara neden olur. “Allah Korusun” demekle deprem afetinden kurtulamayız, tabiat koşulları gerektirdiğinde deprem olması kaçınılmazdır. Depremden korunmanın tek çaresi, sağlam binalar yapmaktır.
Vanlı kardeşlerimize geçmiş olsun der, bu kışı kolay atlatmaları için gereken tüm imkanların seferber edilmesini dilerim.