ANASAYFA
26 Ekim 2020 Pazartesi
Açılış Sayfam Yap!
Sık Kullanılanlara Ekle
Matbaa Hizmetleri
Künye
Reklam
İletişim
Siyaset
Ekonomi
Sağlık
Spor
Kültür-Sanat
Güncel
Röportaj
Resmi İlan
Yazarlar
E-Gazete
Video Galeri
Fatih ALTUN / BAKIŞ AÇISI
TÜRK DİL KURUMU UYUYOR(!)
Yayın Tarihi: 13 Ekim 2020 Salı, 06:43
16 Punto 18 Punto 20 Punto 24 Punto

Türkçe ile ilgili tek bir yazı planlamışken, üçüncü (ve son yazımı)yazıyorum.

Zaman ilerledikçe toplumun yapısı değişiyor ve Türkçe’ye başka dillerden giren kelimelerin yazılışı ve söylenişi ile ilgili yeni nesillerde zorlanmalar oluyor. Böylece bazı kelimeler yanlış kullanılıyor, birbirine benzeyen kelimeler de karıştırılabiliyor. Toplumun hızla değişen dinamik yapısına öncülük edemeyen Türk Dil Kurumu ise çareyi dilimizi topluma uydurmakla bulmuş! Kabul edilebilir bir tercih olup olamadığı ayrı bir tartışma konusu. Ben sadece tespitimi sizlerle paylaşmak istiyorum.

2008 yılında kurmay başkanlığı görevimde, yazışmalarda Türkçe’nin doğru kullanımına dikkat ediyor ve tüm personelden de bu hususta titiz olmalarını istiyordum. Bu sebeple de, TDK’nın büyük Türkçe Sözlüklerini aldırıp, herkesin kullanımı için koridorda özel bir sehpa üzerine koydurmuştum.

Bir gün, o an şubedeki tek personel olan uzman çavuş imzaya geldi. “Suiistimal” kelimesini “suistimal” şeklinde tek “i” ile yazmıştı. Bu çok yaygın bir hata olduğu için şaşırmadım ama düzeltmesini söyledim. Uzman çavuş “sözlükten kontrol ettim, tek “i” ile yazılıyor” deyince, hemen elimin altındaki sözlük ve İmla Kılavuzuna baktım çift “i” ile yazıldığını gösterdim. Uzman çavuş, “ama ben gözlerimle gördüm, koridordaki sözlükte tek “i” ile yazılmıştı” dedi. Getirttim ve gördüm ki o da haklı!

Hemen onun yanında TDK’nın İmla Bölümü’nü aradım ve durumu anlattım. Sözlüklerin basım tarihlerini söyledim. “Evet, haklısınız ama ikisi de doğru” dedi ve şöyle açıkladı. “Türk Dil Kurumu olarak, artık topluma doğrusunu kabul ettirmekte çok zorlandığımız kelimelerde, toplumun büyük çoğunluğunun yaygın olarak kullandığı şeklini doğru kabul ediyoruz.Yeni sözlük ve imla kılavuzlarında da bu halini kullanıyoruz.”

Böylece karışıklığın sebebini öğrenmiş olduk.

Geçen hafta ise, benzer durumu, bir bildirgede yer alacağı için önemle üzerinde durduğumuz bir metinde; “arttırmak” kelimesi için yaşadık. Bir arkadaşım “artırmak” şeklinde tek “t” ile yazmıştı, düzeltmek istedim, “hayır tek “t” ile yazılıyor” dedi. Elimdeki imla kılavuzuna baktım çift “t” ile yazılmıştı. TDK’nın internet sitesine baktım, tek “t” ile yani “artırmak” şeklinde yazılmıştı!

Bunun üzerine, 2008’deki olayı hatırladım ve bir de, TDK’nın internet sitesinde, Yazım Kuralları, sunuş başlığı altındaki yazıyı okudum.Bir paragrafta şunu diyor:

Kılavuzun kurallar bölümünün ve dizininin gözden geçirilmesi ve ağ ortamındaki kullanıcıların görüş, öneri ve eleştirilerinin değerlendirilmesinden sonra özel adların kullanımıyla ilgili kuralların anlaşılır bir duruma getirilmesi, ayrı veya bitişik olarak yazılan birleşik sözlerin yaygın kullanımlarının kabul edilmesi; sayıların, noktalama işaretlerinin ve kısaltmaların kullanımı ile ilgili ayrıntılı kuralların belirlenmesi ve örneklerle desteklenmesi, düzeltme işaretinin kullanıldığı yerlerin yeniden gözden geçirilmesi; yazımı yaygınlaşmış bazı sözlerin bu biçimleriyle dizine alınarak kurallar bölümüyle dizin arasında ve kurallar içerisinde uyumun sağlanması için kılavuz baştan sona denetlenmiştir.”

Öncelikle şunu belirtelim ki,TDK’nın seksen kelimelik bu paragrafı tek cümle! O kadar uzun ki, Word programı dahi, mavi ile altını çiziyor ve sebebi için tıkladığınızda “çok uzun tümce” yazıyor ve denetleyemiyor!

Paragrafta, kalınlaştırarak vurgulamaya çalıştığımız bölümden de anlaşılacağı üzere, TDK artık Türkçe’yi akışına bırakmış ve çoğunluk ne derse ona uyuyor!

Yani TDK (öncülük etmiyor akışa) uyuyor!

Bu durumda, olan biz eski kuşaklara oluyor. Çünkü eski bildiklerimizde ısrar ettikçe, futbol deyimi ile “ofsayta düşmüş” oluyoruz!

TDK bari Microsoft Word ve benzeri programlardaki dil bilgisi denetleme programlarının güncel ve uyumlu olmasını sağlasa da, bizler de tereddütsüz o düzeltmelerin yardım ve denetiminde yazılarımızı yazsak! Bu otomatik denetim programının mevcut hali henüz TDK ile tam uyumlu değil! (Suiistimal ve arttırmak kelimelerinde denenince hemen görülebiliyor.)

Burada yine de bilgisayar denetimi dışında basit ipuçları vererek konuyu kapatalım.

Yazılışları karıştırılan kelimeler ile farklı anlamlı kelimeleri birbirinden ayırmak için kelimelerin köklerine bakmak iyi bir yöntem!

Örneğin, Mahsur: Kuşatılmış, sarılmış, çevrilmiş anlamlarında kullanılır ve “muhasara” kökenlidir.

Mahzur ise: Sakınca, engel anlamındadır ve “zarar” kelimesinden gelir.

Yanlış”, “yanılmak”la, “yalnız” ise “yalın” ile ilintilidir.

Ya da en iyisi, hepimiz TDK gibi işi akışına bırakıp rahat edelim!

 

 

Gönder Yorum Yap Yazdır Facebook Twitter FriendFeed Google
  ÇOK OKUNANLAR
TMO EDİRNE MERKEZ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ
  GÜNÜN GAZETE MANŞETLERİ
Akşam Gazetesi Birgün Gazetesi Bugün Gazetesi Cumhuriyet Gazetesi
Dünya Gazetesi Fanatik Gazetesi Fotomac Gazetesi Gunes Gazetesi
Haberturk Gazetesi Hurriyet Gazetesi Milli Gazete Milliyet Gazetesi
Posta Gazetesi Radikal Gazetesi Sabah Gazetesi Sozcu Gazetesi
Star Gazetesi Takvim Gazetesi Taraf Gazetesi Türkiye Gazetesi
Vatan Gazetesi Vakit Gazetesi Yenisafak Gazetesi
Yeni Hudut Gazetecilik ve Matbaacılık San. ve Tic. Ltd. Şti
Babademirtaş Mah. Üç Şerefeli Camii Arkası No:7 EDİRNE
Boyasız Göçük Düzeltme

Dış Cephe Kaplama