ANASAYFA
18 Mayıs 2022 Çarşamba
Açılış Sayfam Yap!
Sık Kullanılanlara Ekle
Matbaa Hizmetleri
Künye
Reklam
İletişim
Siyaset
Ekonomi
Sağlık
Spor
Kültür-Sanat
Güncel
Röportaj
Resmi İlan
Yazarlar
E-Gazete
Video Galeri
Özdemir AKBAL / Dünyanın Penceresinden
Suriye’de Bundan Sonra…
Yayın Tarihi: 04 Haziran 2021 Cuma, 06:21
16 Punto 18 Punto 20 Punto 24 Punto

Tarih 27 Mayıs 2013, ABD’de Suriye’nin dönüşümü ile ilgili bir yasa taslağı hazırlığı olduğu buna istinaden Suriye’de dönüşümün gerçekleştirilmesi için muhalif unsurların ve rejimin gerekli olan istihbarat, silahlı kuvvetler vb. kurumlarından angaje edilenlerin desteklenerek bir anayasal dönüşüm süreci ile Esad’a tesir döneminin başladığını ifade etmiştim. Bu durumun aynı zamanda Irak yahut Afganistan’da olduğu gibi idarenin ABD liderliğinde yapılacak bir askeri operasyonla devrilmeyeceğini gösterdiğini de belirtmiştim.

Eylül 2015’te Rusya Federasyonu’nun askeri olarak olaya müdahil olması ve bu durumun Suriye Arap Cumhuriyeti Meclisi vasıtasıyla hukuki temelinin bulunması ile Irak’ın kuzeyindeki istikrarsız yapıdan palazlanarak ortaya çıkan ve Suriye’nin kuzeyine yerleşen DAEŞ terör örgütü faaliyetlerinin hızlanması bu süreçte ABD-Rusya Federasyonu zımni mutabakatının da başlangıcı oldu.

Türkiye’deki basın yayın araçları ve kerameti kendinden menkul sosyal medya hesaplarında Rusya Federasyonu-İran İslam Cumhuriyeti ve Suriye Arap Cumhuriyeti arasında yıkılmaz bir ittifak ilişkisi olduğu ifade edilmiştir. Bu durum çeşitli hususlarda özellikle limanların kullanım hakkı, toplu konut inşası ve bankacılık faaliyetleri olmak üzere özellikle Rusya Federasyonu ve İran İslam Cumhuriyeti ciddi ihtilaflar yaşamış ve ağırlıklı olarak Rusya Federasyonu tesirinde olan Esad Rejimi; tabiri caizse iki arada bir derede kalmıştır. Buna ek olarak Rusya Federasyonu ile İsrail arasındaki yakın ilişki özellikle Golan Bölgesinde bulunan İran milislerinin bölgeden uzaklaştırılması hususunda bir ilişki ağını doğurarak İsrail lehine bir çözümün ortaya çıkışını da sağlamıştır. Ayrıca Tel Aviv’de 25 Haziran 2019 tarihinde ABD-Rusya Federasyonu ve İsrail güvenlik yetkilileri en üst düzeyde buluşarak bir mutabakata varma çabası sergilemiştir.

Yaklaşık iki yıllık süreçte yani 2013’ten 2015’e kadar geçen sürede ABD-Rusya Federasyonu ve İran İslam Cumhuriyeti’nin faaliyetlerinin özellikle DAEŞ ile mücadele bağlamında bir zımni mutabakata tabi olduğu açıktır. Bu tesirin etki altına alınması sürecinde olaya Türkiye Cumhuriyeti Devleti de askeri bağlamda dahil olmak suretiyle Suriye’nin kuzeyinde önce DAEŞ’e ardından da Bölücü Terör Örgütü (BTÖ)’nün Suriye uzantısı yapılara karışı harekatlar düzenlemiştir. Bu aşama aynı zamanda Suriye’de 2013 yılında ABD tarafından yürütülmeye çalışılan daha sonra da Rusya Federasyonu’nun müdahalesi ile BM çatısı altında tartışmaya konu olan anayasal dönüşüm sürecinin de belirgin bir hale gelmesi dönemidir.

Bu özete istinaden ve bunları zihninizde tutarak Esad’ın “muhteşem” bir zaferle ve “ezici” bir çoğunlukla kazandığı seçimlerin ardından bir dönüşüm hikayesine şahit olma ihtimalimizin hayli yüksek olduğunu değerlendiriyorum. Zira yıllardan beri ifade etmeye çalıştığım gibi artık Suriye sınırları dahilinde yönetilebilir bir ekonomi olmadığı gibi devlet kapasitesine dair de bağımsızlık sürecinden itibaren kronikleşmiş sorunların 2011 sonrası dönemde ayyuka çıktığı açıktır. Bu kırılgan devlet yapısında Suriye Arap Cumhuriyeti her ne kadar Rusya Federasyonu, Çin Halk Cumhuriyeti ve İran İslam Devletinden yardımlar almış olsa da başta Dünya Bankası raporları olmak üzere pek çok araştırma ekonomik istikrarın oldukça zorlu olduğunu göstermektedir.

Ekonomik sorunlar dışında artık Suriye Arap Cumhuriyeti sınırları içinde eline silah almayan da önemli bir Esad karşıtı grubun olduğunu kabul etmek gerekmektedir. Yapılan seçimlerin meşruiyeti hususuna değinmiyorum bile… Siyaset bilimi çalışan birinin meşruiyet ve hukukilik ayrımını iyi bir şekilde yapabilmesinin önemini de Münci Kapani hocayı rahmetle anarak şuraya iliştirivereyim. Hem sosyal hem de ekonomik sorunlar Suriye coğrafyası gibi bir alanda tabir yerindeyse deve dişi gibi durmaktadır. Bu noktada komplocu bir yaklaşımla devleti bölecekler, savaş çıkacak gibi kendini doğrulayan ve indirgemeci teorilerden hayli yardım alan önermeleri bir kenara bırakmak gerekmektedir. Zira uluslararası ekonominin düzensizliği hem Rusya Federasyonu’nu hem de ABD’ni etkiler… Bunun yanı sıra Esad’ın devrilmesi hususunda Irak’taki gibi bir operasyon yapamayan ABD için en temel soru; operasyon yapılıp Esad devrildiği takdirde Suriye’deki istikrarın nasıl sağlanacağı ve terör örgütlerinin Irak yahut Afganistan’da olduğu gibi idareyi ele geçirilmesinin politik sonuçları ve riskleri tartışılmıştır. İşte bu riskler Esad’ın ABD tarafından askeri bir operasyonla devrilmesinin önünde en büyük engeli oluşturmuştur.

Esad’ın yeniden seçilmesi bir dönüşüm sürecini de tetikleyecektir. Zira ABD tarafı Esad’a yönelik ilk eleştirilerini Esad’ın artık bir reformist olmadığı temelinde gerçekleştirmiştir. Yani tersine bir okuma ile Esad yine bir “reformist” olduğu takdirde herhangi bir sorun olmayacaktır. Esad’ın “reformist” olması ise bir dönüşümü tetiklemek zorundadır. Bu dönüşüm sürecinde Rusya Federasyonu’nun hassas noktası; SSCB döneminden beri süregelen ve 2015 itibarıyla had safhaya çıkardığı Suriye’deki etkisini mümkün mertebe en yüksek seviyede korumaktadır. Ancak tam bu bakış açısında İran’ın nükleer faaliyetleri dolayısıyla Rusya Federasyonundan yardım talep ettiği dönemde Putin’in yaptığı açıklamayı hatırlatmak gerekir. Bu talebe Putin “Biz itfaiyeci değiliz, her yangını söndüremeyiz” şeklinde bir cevap vermiştir. Bu perspektiften Esad’ın dönüşümü Rusya Federasyonu’nun çıkarlarının belli bir seviyede korunması durumunda kabul edilebilir bir durumdur. ABD-İsrail ve Rusya Federasyonu ilişkisi temelinde Körfez devletlerinin faaliyetleri bu husus için bir alt yapı hazırlama potansiyeline sahiptir. Dolayısıyla Suriye dönüşümünün hız kazanmaya başlayacağını ifade etmek mümkündür.

Haftaya görüşmek dileğiyle memleketimin güzel insanları…

Gönder Yorum Yap Yazdır Facebook Twitter FriendFeed Google
  ÇOK OKUNANLAR
Elveda Rumeli!
Pilav bahane, buluşmak şahane!
‘Ediwood içimde ukde!’
'Fahri Hemşehri'ye veda yemeği
Edirne Lisesi 165 yaşında
Oltalar ödül için yarıştı!
EDOSK'tan tarihi gezi
EDİRNE ve BİSİKLET -8-
Yeşilay hafta sonunu Süloğlu'na ayırdı
EDİRNE ve BİSİKLET -8-1-
  GÜNÜN GAZETE MANŞETLERİ
Akşam Gazetesi Birgün Gazetesi Bugün Gazetesi Cumhuriyet Gazetesi
Dünya Gazetesi Fanatik Gazetesi Fotomac Gazetesi Gunes Gazetesi
Haberturk Gazetesi Hurriyet Gazetesi Milli Gazete Milliyet Gazetesi
Posta Gazetesi Radikal Gazetesi Sabah Gazetesi Sozcu Gazetesi
Star Gazetesi Takvim Gazetesi Taraf Gazetesi Türkiye Gazetesi
Vatan Gazetesi Vakit Gazetesi Yenisafak Gazetesi
Yeni Hudut Gazetecilik ve Matbaacılık San. ve Tic. Ltd. Şti
Babademirtaş Mah. Üç Şerefeli Camii Arkası No:7 EDİRNE
Özel Okullar, Özel Okul Fiyatları

Marküteri Parke