ANASAYFA
27 Ağustos 2014 Çarşamba
Açılış Sayfam Yap!
Sık Kullanılanlara Ekle
Matbaa Hizmetleri
Künye
Reklam
İletişim
Siyaset
Ekonomi
Sağlık
Spor
Kültür-Sanat
Güncel
Röportaj
Resmi İlan
Son Dakika
Anket
Yazarlar
E-Gazete
/
TUZ ve BUZ
Yayın Tarihi: 30 Nisan 2012 Pazartesi, 12:00
16 Punto 18 Punto 20 Punto 24 Punto

Normal koşullarda su 0oC derece ve altında donarak katı buz haline geçer. Buz ise 0oC ve üzerindeki derecelerde eriyerek, sıvı hale geçer. Kısaca 0oC derece suyun donma, buzun ise erime noktasıdır.

Bununla beraber içerdiği mineraller suyun donma noktasını değiştirir. Örneğin, deniz suyunun donma noktası tatlı sudan daha düşüktür, çünkü içerdiği tuz yoğunluğundan etkilenir. Bu yüzden farklı denizlerin sularının donma noktaları da farklıdır. Okyanus suyunun tuzluluğu 35 olarak bilinir. -40oC’deki hava sıcaklığında donan bir deniz suyunun tuzluluğu 10’dur. Fakat -6oC’deki hava sıcaklığında donan bir deniz suyunun tuzluluğu sadece 4’tür. Deniz suyu donarken, içeriğindeki tuz kristalleri de uzaklaştırılır. Bu yüzden deniz buzu, deniz suyundan daha az tuzludur, hatta yazın bu buzun erimesiyle kutup bölgelerindeki buzlar üzerinde oluşan gölcükler, kutup hayvanlarına içme suyu da sağlayabilmektedir. Dolayısıyla, tuzlu su, sıfırın altındaki sıcaklık derecelerinde donduğundan tuz, soğuk havalarda özellikle soğuk yerlerde yollardaki buzlanmaya karşı kullanılmaktadır.
Tuzun yollarda kullanılması aslında onun buzu eritmesi özelliği ile değil suyun donma noktasını düşürmesiyle ilgilidir. Hava sıcaklığı düştükçe hareket halindeki sıvı su molekülleri buz molekülleri tarafından tutulur ve donma meydana gelir. Hava ısındıkça bu kez ortamdaki su molekülleri, buz moleküllerini tutmaya başlar ve sıvı su moleküllerinin sayısı artarak erime meydana gelir. 0oC’de su molekülleri donma, buz molekülleri ise erime potansiyeline girdiğinden bu moleküller arasında dinamik denge vardır. Sıcaklık 0oC’de kaldığı sürece dinamik denge devam edecektir. Aksi durumlar suyun donarak buz ya da buzun eriyerek su haline dönmesi yönünde iş görecektir.
Kışın yollarda buzlanmaya karşı kullanılan tuzun yaptığı iş, aslında ortamdaki suyun donma noktasını düşürmesidir. Kar ve buzun yüzeyinde daima belirli bir miktar su vardır. İşte tuz, bu suyun donma noktasını düşürmeye çalışırken buzu da eritir. Böylece tuz molekülleri suda erirken, su ve buz arasındaki molekül dengesini bozar. Tuz suda erirken, tuz molekülleri su molekülleri tarafından tutulur ve oluşan tuzlu su böylece su moleküllerinin, buz molekülleri tarafından tutulmasını yani donmasını engeller. Sonuçta erime, donmadan hızlı olacağından, buz suya dönüşür.
Tuz atılan yollara dikkatli baktığımızda, erimenin belirli bir noktadan yayıldığını izlememiz, tuzun su moleküleriyle oluşturduğu tuzlu su etkisiyle bunun olduğunu daha iyi anlayabilmemizi sağlar. Buz eriyip tuzlu su oluştukça, tuzlu suyun yoğunluğu daha da artacaktır, ne zamana kadar? Yaklaşık -21oC’ye kadar, yani bu derece en soğuk tuzlu su karışımıdır. Bu dereceden sonra tuz kristalleşmeye başlar ve donmuş tuz-buz karışımı meydana gelene kadar devam eder. Bu demektir ki laboratuar koşullarında -21oC’ye kadar tuz etkili olarak donmaya karşı kullanılabilir.
Suyun içersindeki maddelere bağımlı olarak suyun donma noktası değişebilir. Şeker, alkol ve diğer tuzlar suyun donma noktasını düşürür. Araçlarımıza konan ve bir çeşit zehirli alkol olan antifirizin de suyu donamaya karşı koruması, aynı prensiple çalışır. Elimize kolonya döktüğümüzde elimiz serinler çünkü alkol molekülleri elimizdeki veya dokularımızdaki suyu soğutur, böylece tenimizin sıcaklığını alır.
Elektrikli dondurma makineleri çıkmadan önce, yazın gezen seyyar dondurmacılar vardı eskiden. Dondurma arabalarındaki dondurma haznelerinin etrafının bez çuvalla sararlardı. Bu hazne etrafındaki çuvalda dondurmanın uzun süre erimeden kalmasını sağlayan tuz-buz karışımı vardı. Dondurmanın içine bile tuz konduğu bilinmektedir. Çok soğuklarda donmaya karşı uçakların alkolle yıkanmasının nedeni de aynı prensibe dayanır. Birçok ülkede buzlanmaya karşı tuz kullanılmasının en büyük nedeni tuzun kolay bulunabilir ve ucuz olmasındandır.
Yollarda genel olarak kullanılan bir çeşit sofra tuzu olan sodyum klorür, yaklaşık -9oC’ye kadar olan havalarda donmaya karşı kullanılabilir. Ucuz olan ve bol bulunabilen sodyum klorür, metallerde ve araçlarda paslanmaya neden olur ayrıca bitkilerde yoğunlaşarak zararlı olabilir. Kalsiyum klorür -29oC’ye kadar kullanılabilir, hızlı buz eritme gücüne sahiptir. Çünkü çözünürken ısı açığa çıkarır, ayrıca bitkisel örtüye zararı en az olan tuzdur. A.B.D’de yılda 11milyon ton tuzun yollarda kullanıldığı bilinmektedir. 2009-2010 yılında sadece Chicago’da 500 civarında motorlu araçla 200 bin ton tuz atılmıştır. İngiltere’de son yılda yaklaşık 1.2milyon ton tuzun yollarda kullanıldığı bildirilmektedir. 2001 yılı dünya tuz üretiminin 225 milyon ton, Türkiye'nin yıllık üretiminin 1,8 milyon ton dolayında gerçekleştiği ve buzlanma için kullanılan tuz miktarı 50-70 bin ton civarında olduğu bilinmektedir. Ülkemiz, değişik tuz rezervleri bakımından oldukça zengindir.
Gönder Yorum Yap Yazdır Facebook Twitter FriendFeed Google
  ÇOK OKUNANLAR
Mozaik Atatürk
Savaş ve barış
'Kask' operasyonu
Hayata 'cam' katın
EBED'e gençlik operasyonu
Gurbetçide 10 kilo eroin
TRT OKUL Edirne'de
Eğitimde tasfiye yönetmeliği
Olcaytu Mersin'de birinci
Vali Şahin'e Madenci Heykeli
  GÜNÜN GAZETE MANŞETLERİ
Akşam Gazetesi Birgün Gazetesi Bugün Gazetesi Cumhuriyet Gazetesi
Dünya Gazetesi Fanatik Gazetesi Fotomac Gazetesi Gunes Gazetesi
Haberturk Gazetesi Hurriyet Gazetesi Milli Gazete Milliyet Gazetesi
Posta Gazetesi Radikal Gazetesi Sabah Gazetesi Sozcu Gazetesi
Star Gazetesi Takvim Gazetesi Taraf Gazetesi Türkiye Gazetesi
Vatan Gazetesi Vakit Gazetesi Yenisafak Gazetesi Zaman Gazetesi
Yeni Hudut Gazetecilik ve Matbaacılık San. ve Tic. Ltd. Şti
Babademirtaş Mah. Üç Şerefeli Camii Arkası No:7 EDİRNE